Consultancy valt kortweg onder te verdelen in twee verschillende disciplines: strategy consulting en business consulting. Een strategy consultant adviseert de Raad van Bestuur van grote ondernemingen aangaande belangrijke strategische vraagstukken. Business consultants richten zich op de implementatie van processen en adviseren daarin voornamelijk managers van business units.

Consultancy: Waarom Advies Geven Moeilijker Is Dan je Denkt
Elke organisatie kent een moment dat ze een keuze moeten maken die verregaande gevolgen kan hebben voor de toekomst. Beslissingen zijn moeilijk te maken om een groot scala van redenen. Soms omdat de opties stuk voor stuk geen licht aan het eind van de tunnel beloven, soms omdat je afscheid van veel werknemers moet nemen, soms ook omdat je gewoonweg niet meer weet welke richting je op moet. Hier komt een consultant om de hoek kijken.

Wat doet een consultant eigenlijk? De consultant gaat als afgevaardigde van een consultancy (NL: Adviesbureau) naar een bedrijf dat hulp nodig heeft. Bij dit bedrijf gaat hij allereerst op zoek naar het daadwerkelijke probleem. Waarom ik ‘daadwerkelijk’ cursief schrijf, is omdat veel bedrijven van zichzelf niet precies weten waar het aan schort. De consultant geeft zijn eigen invulling aan het opsporen van deze problemen. Wanneer het probleem is ontleed, gaan ze ermee aan de slag en proberen ze het op te lossen voor het desbetreffende bedrijf. De weg naar de oplossing is er als de consultant nauw samenwerkt met het bedrijf, en er een interactieve vorm van informatievoorziening wordt gedeeld. Nadat het probleem is opgelost, komt het laatste deel. Dat is de zogenaamde implementatiefase. In deze fase wordt de oplossing ingevoerd in het bedrijf. Er vanaf hangend wat de aard van de oplossing is, wordt het direct, dan wel gefaseerd ingevoerd. Soms blijft een consultant ‘in-house’ om de implementatie in goede banen te leiden, soms vindt de consultant nieuwe problemen, en gaan ze daarmee aan de slag.

Maar hoe wordt een probleem aangepakt? Als een probleem zijn oorsprong lijkt te hebben op financieel gebied, dan gaat de consultant de boeken raadplegen, en met de desbetreffende financiële beleidsbepalers praten. Als arbeidsproductiviteit lager is geworden, dan moet een consultant uit op onderzoek over het ‘’hoe’’ en ‘’waarom’’ van deze verlaging. Het kan bijvoorbeeld zijn dat het management denkt dat sommige divisies minder enthousiast werken doordat hun lonen bevroren moesten worden door geldgebrek. Maar het kan ook zijn dat het vertrouwen in hun leiderschapskwaliteit weg is geëbd door slechte communicatie richting de werknemer. De adviezen van een consultant zijn voor het gemak in twee brede categorieën onder te verdelen. Enerzijds heb je de ‘Strategy Consultants’, aan de andere kant heb je de ‘Business Consultants‘. Dit heeft als reden dat het merendeel van adviesbureaus ergens tussen deze twee theoretische tegenpolen zitten. Daarbij kan als kanttekening gemaakt worden dat Business Consulting een veel groter gebied kent waarin onder andere: Human Resources, IT, ‘Outsourcing’ en ‘Operations’ vallen. Strategy kijkt naar het overkoepelend geheel, en houdt wel deze categorieën in gedachten wanneer besluiten genomen moeten worden.

Een Strategy Consultant zegt het eigenlijk al: Het is een organisatie dat strategische beslissingen helpt maken voor bedrijven. Stel bijvoorbeeld dat een Europees bedrijf in computeronderdelen wil uitbreiden, maar niet precies weet waar en hoe, dan komt een Strategy Consultant om de hoek kijken. Dan gaan ze onderzoeken wat de mogelijkheden zijn. Vraagstukken waar aan gedacht kan worden: Azië, Afrika of Amerika? M&A, Greenfield of Joint Venture? Offshoren? Outsourcen? Franchise verkopen of controle behouden ? Fabrieken openen of goede transport? Bestaand of nieuw netwerk? In een economische cluster zitten of er juist ver vandaan? Zoveel mogelijkheden, zoveel kansen, maar ook zoveel restricties en zoveel onzekerheden. De Strategist kijkt naar opties, en adviseert wat hij of zij denkt dat op dat moment het handigst is, rekening houdend met de omgevingsfactoren. Over het algemeen worden de adviezen gegeven aan de Raad van Bestuur, en is er direct contact met de CEO. De Strategy Consultant wordt ook in het wereldje gezien als de meest interessante en waar hoge aanzien gepaard gaat met hoge verantwoordelijkheid. De financiële beloning is er ook naar. De beste namen in Strategy Consulting betalen vorstelijk. Een medewerker van bijvoorbeeld McKinsey of Boston Consulting Group verdient significant meer dan een gemiddelde Business Consultant. De ingangseisen zijn er dan ook naar. Het is alleen de absolute elite die daar binnenkomt. Als je binnen komt, combineer je meestal een mix van intelligentie, analytisch vermogen, structuur, onnoemelijk hoge cijfers, en moet je daarbovenop ergens ook nog écht in uitblinken. Meestal heb je het dan in je om paradigma’s te doorbreken en bepaalde dingen in een totaal nieuw perspectief te zien. Ook moet je een bereidwilligheid tonen om uren te maken waar menig bankier rusteloze nachten van zou krijgen.

Een Business Consultant houdt zich meer bezig met bedrijfskundige vraagstukken. Zoals gezegd, kijkt het naar bijvoorbeeld IT mogelijkheden, bedrijfsprocessen, Change management, Offshore mogelijkheden of HR vraagstukken. Zij gaan in specifieke divisies van een bedrijf te werk, en kijken naar hoe het ergens beter kan. Je kan denken aan bijvoorbeeld geldbesparing, de implementatie van een bepaald informatie systeem, of een onderzoek naar de tevredenheid van werknemers. Dit gebeurt meestal
meer op operationeel- en management- dan op top bestuursniveau.

En dan komt de hamvraag: waarom kan een bedrijf niet zelf oplossingsgericht denken? Het antwoord legitimeert de reden dat adviesbureaus in hoog- dan wel laagconjunctuur succes bewaren. Dat is kort gezegd een frisse blik. Ik zal uitleggen wat ik daarmee bedoel:

De kracht van de consultant is eigenlijk tweeledig: de eerste reden is een ongerepte blik op een bedrijf. Als consultant kijk je niet volledig objectief naar een organisatie. Management van een bedrijf kan dat vaak niet doordat hun gedachten over lopende zaken zodanig diep in het bedrijfscultuur geworteld zitten, dat een onbevlekte blik de enige manier is om van automatische piloot naar handmatig te schakelen.

De tweede reden is er één die een logisch gevolg is van de bovengenoemde objectiviteit. Dat is het belangrijke, soms pijnlijke, steuntje in de rug. Ze kunnen moeilijke beslissingen helpen maken die je als bedrijven niet durft of wilt maken, maar eigenlijk wel moet. Als het bijvoorbeeld duidelijk is dat een divisie van een bedrijf niet draait omdat de vraag naar hun producten of diensten gewoonweg niet hoog genoeg meer is, dan moet er ingegrepen worden. Op een bepaald punt kan een consultant het desbetreffende bedrijf de oogkleppen afnemen en kracht en logica doorduwen om die ‘zieke’ divisie af te stoten. Meestal wetende dat er veel banen weggevaagd zullen
worden, met alle dramatische consequenties van dien.

Elk bedrijf heeft problemen, sommigen groter dan anderen. Het is aan een consultant om tot nieuwe inzichten te komen door dieper in het bedrijf te kijken dan hijzelf kan. Je moet een bedrijf in afzienbare tijd beter leren kennen dan de beleidsbepalers, vaak ook dan de mensen die daar soms wel een halve eeuw zitten. Wat niet vergeten mag worden is dat ze hun ziel en zaligheid erin hebben gestopt, en ze van jouw advies afhankelijk zijn. Daarin zit ook de moeilijkheid van een consultant.

Er zijn misschien wel duizend oplossingen voor een probleem. Maar welke is de juiste? En hoe weet je of specifiek die, de juiste is? En misschien belangrijker: Hoe mooi, effectief en vindingrijk de oplossing ook lijkt, hoe eet ik of ik de juiste vraag heb gesteld? Je moet bij jezelf dus altijd nagaan: Is het beantwoorden van een vraag het daadwerkelijke antwoord die gegeven moet worden?

De FSA organiseert elk jaar een project speciaal voor studenten met een interesse voor Consultancy:

Consultition
Consultition is onze jaarlijkse business course op het gebied van consultancy. Een week lang ben je te gast in een hotel in Amsterdam. Je werkt samen met vier kantoren een case uit voor een goed doel. Het is de bedoeling dat jouw ideeën ook echt toegepast gaan worden.

> www.consultition.nl